full screen background image

گزارش ارزیابی روند تهیه طرح جامع تهران

گزارش مدیریتی “ارزیابی روند تهیه طرح جامع تهران” مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران

مرکز مطالعات

تهیه طرح‌های شهری در ایران فرآیندی است که از تصمیم‌گیری برای تهیه طرح شروع شده و تا ابلاغ آن جهت اجرا ادامه می‌یابد. طرح‌های جامع (و تفصیلی) پس از جنگ دوم جهانی و در جهت حل مشکلات شهرها پس از جنگ وارد ادبیات شهرسازی شد اما در دوره‌های بعدی این طرح‌ها با انتقادات فراوانی روبه‌رو شدند.

اهم انتقادات وارد شده بر الگوی جامع از بعد نظری شامل صلبی و ایستا بودن طرح، بی توجهی به مشارکت مردمی، کالبدی بودن طرح، نقشه کاربری زمین به عنوان سند نهایی، آرمانی و غیرواقعی بودن، پرداختن به انبوهی از جزئیات و بی توجهی به امکانات اجرایی شهر برای اجرای طرح می‌باشد.

تهران به عنوان بزرگ‌ترین کلانشهر کشور، تاکنون چندین طرح کلانشهری را تجربه کرده، که عبارتند از: طرح جامع تهران(مصوب ۱۳۴۹)، طرح ساماندهي (جامع) تهران (مصوب ۱۳۷۰)، طرح مجموعه شهري تهران (مصوب ۱۳۸۱) و طرح راهبردی- ساختاری (جامع) تهران (مصوب ۱۳۸۶) که مورد آخر در زمان تهیه این گزارش دوره اجرا را می‌گذراند و زمان مناسب ارزیابی فرآیند تهیه آن می‌باشد.

تهیه طرح جامع اخیر تهران، با الزاماتی همراه بود که در فصل ۲ مطالعات حاضر به تفصیل به آن پرداخته شده است.تهران در زمان شروع تهیه طرح جامع (۱۳۸۳)، يک کلانشهر ۵/۷ ميليون نفري، در کانون يک منطقه شهری ۱۲ ميليوني، پايتخت کشور و مرکز اصلي اقتصادي، علمي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران بوده است که طي چند دهه گذشته کيفيت محيطي شهر تهران و قابليت آن براي زندگي آسوده، ايمن و فعال شهروندان و نيز توان پايتخت براي ايفاي نقش‌هاي سرنوشت‌ساز در سطح ملي و جهانی، به دلايل متعدد به شدت کاهش يافته بود. ضمن اینکه در ابتدای فرآیند تهیه طرح جامع تهران، اقداماتی قرار بود انجام شود: اول اینکه یک نهاد فراسازمانی شکل بگیرد و کارهای برنامه‌ریزی را انجام دهد؛ که نهاد تهیه طرح­های توسعه شهری تهران با همین رویکرد شکل گرفت. دوم، شناسایی مسائل تهران و تصمیم­گیری در ارتباط با این موضوع که برای توسعه شهر كدام برنامه‌ریزی مناسب­تر است. سوم، طرح و اجرا و برنامه در يك نظام فرآيندي با هم يكي هستند و بنابراین قرار بود در جريان اجرا فكرهايي كه در جهت برنامه‌ريزي ايجاد شدند به‌ كار برده شوند.

در پایان گزارش حاضر، بر مبنای مطالعات و مصاحبه‌های انجام شده با صاحب‌نظران و افراد دخیل در فرآیند تهیه طرح، نقدها و نکات قابل تأمل در مورد فرآیند تهیه طرح جامع تهران و نیز نکات مثبت و اقداماتی که بعضاً برای نخستین بار در کشور انجام شده بود، تبیین و با استفاده از ابزار SWOT، تحلیل شده است.

منبع




پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *