full screen background image

بودجه بندی مشارکتی شیوه‌‌ی جدید مدیریت بودجه در آینده شهرها

بودجه‌ بندی مشارکتی فرایندی است که به شهروندان اجازه می‌دهد تا در مورد چگونگی صرف بودجه عمومی اظهارنظر کنند. این موضوع یک روند رو به رشد در حکومت‌های محلی ایالت متحده است. یک شورای محلی در دوره‌ای یک ساله (۲۰۰۹ – ۲۰۱۰) از این فرایند استفاده کرد و به دنبال آن در فاصله سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶، ۴۷ شهر و یا شورای محلی از این فرایند استفاده کردند.

اما با توجه به گزارش جدید سازمان دستورکار عمومی (Public Agenda)، اینکه آیا این روند همچنان رو به رشد خواهد بود یا نه، تا حد زیادی وابسته به این است که آیا مقامات منتخب انگیزه‌ای برای انجام آن دارند و وقتی را به انجام آن اختصاص خواهند داد؟ این گزارش بر اساس مصاحبه‌های محرمانه با ۴۳ تن از مقامات منتخب (۲۸ نفر از آن‌ها از بودجه ‌بندی مشارکتی استفاده کرده و ۱۵ تن از آن‌ها، مقاماتی هستند که استفاده از این فرایند را تجربه نکرده‌اند)، برخی از چالش‌ها و موفقیت‌های ناشی از اجرای این فرایند را مطرح می‌کند.

نکته جالب توجه این است که بیشتر مقاماتی که بودجه ‌بندی مشارکتی را پذیرفته بودند،  در مصاحبه با سازمان دستور کار عمومی اظهار داشتند نه تنها نیازی به انجام فعالیت دیگری برای پاسخگویی بودجه بندی به نیازهای مردم در آینده شهر ندارند، بلکه آن‌ها این روش را راهکاری برای آموزش سیاست‌های مرتبط به اعضای اصلی خود و درگیر کردن بیشتر آن‌ها با امور محلی دانستند. با اینکه این روش بودجه بندی عاری از منافع شخصی نیست اما منجر به ایجاد اعتماد و کسب محبوبیت در میان جوامع خود خواهد شد.

بودجه بندی - مشارکتی - آینده شهر - بودجه بندی مشارکتی شیوه‌‌ی جدید مدیریت بودجه در آینده شهرها - سامانه - آِینده‌پژوهی - پویش محیطی - شهر تهران

تقویت روابط میان گروه‌های اجتماعی با بودجه بندی مشارکتی

زمانی که انجام فرایند بودجه بندی، شور و هیجان و تعامل و تعهد ایجاد کند، نتیجه‌بخش خواهد بود. مقامات گزارش دادند که ساکنان معمولاً در سیاست‌هایی که شرکت داده می‌شوند دخالت نمی‌کنند، بسیاری اشاره کردند که وارد کردن بازیگران جدید منجر به ارتقاء روابط از بین رفته میان گروه‌های اجتماعی خواهد شد. در گزارش دیگری از سازمان دستور کار عمومی که در اوایل سال جاری منتشر شد، مطرح شده بود که طبق داده‌های سرشماری،  بیشتر جوامعی که خواستار اجرای بودجه‌بندی مشارکتی هستند، را گروه‌های کم‌درآمد و ساکنان سیاه‌پوست تشکیل می‌دهند، آن‌ها خواستار بخشی از فرایند به نمایندگی محلات خود هستند. ۶۳ درصد از رأی‌دهندگان به بودجه‌بندی مشارکتی را زنان تشکیل می‌دهند.

با وجود اینکه مقامات منتخب  اظهار داشتند که این فرآیند منجر به مکالمات صریح و ضروری در مورد عدالت و برابری شده است، بااین‌حال آن‌ها افزودند که این فرایند می‌تواند برای ساکنان و کسانی که مستقیماً شاهد ناکارآمدی هزینه‌های دولت هستند ناامیدکننده باشد.

یکی از مقامات نگران بود که این مسئله می‌تواند منجر به بی‌تفاوت شدن دوباره رأی‌دهندگان شود. به گفته این نماینده: “سرمایه‌گذاری فرایندی دیربازده است. من نگران این هستم که هنگامی‌که مردم برای پروژه‌ها انتخاب می‌شوند، وقتی ببینند پروژه مورد نظرشان، بلافاصله نتیجه‌ای نمی‌دهد، سرخورده ‌شوند”.

دیگر مقامات از این مسئله می‌رنجیدند که ممکن است مردم محدودیت‌های دولتی را برای ارائه خدمات درک نکنند.

بااین‌حال، از طریق این فرایند، حتی مقاماتی که بر این باور بودند که تولید ایده‌های جدید هدف اولیه آن‌ها در اجرای بودجه‌بندی مشارکتی نیست گزارش دادند که این فرایند آن‌ها را نسبت به نیازهای جوامع خود و اعتقاداتشان آگاه‌تر می‌کند.

بودجه بندی - مشارکتی - آینده شهر - بودجه بندی مشارکتی شیوه‌‌ی جدید مدیریت بودجه در آینده شهرها - سامانه - آِینده‌پژوهی - پویش محیطی - شهر تهران

بودجه‌بندی مشارکتی، فرصت سازماندهی جامعه در آینده شهر

پیش‌ازاین یکی از مقامات اظهار داشت که شورا مجموعه‌ای از نظرات گروه‌های سازمان‌یافته‌‌ی شهروندان را شنیده است، وی افزود: “اکنون من از ایده‌هایی استفاده می‌کنم که پیش‌ازاین برای من در دسترس نبودند.” یکی از دیگر از مقامات گزارش داده است که ایده‌های مطرح شده از طریق بودجه‌بندی مشارکتی، حتی اگر سبب تخصیص بودجه نشوند، کماکان برای ایده‌های قانون‌گذاری، تغییرات سیاست‌ها و برای فرصت‌های سازماندهی جامعه در آینده شهر قابل استفاده خواهند بود.

مقامات همچنین اعلام کردند که زمانی که شهروندان درگیر فرایند شدند و از طریق آن با یکدیگر ارتباط برقرار کردند، ادارات دولتی باید با یکدیگر همکاری کنند تا فرایند بودجه بندی مشارکتی تحقق یابد. با شکل‌گیری مشارکت مردمی، نگرانی‌هایی به وجود آمد و یکی از بزرگ‌ترین موانع این فرآیند، یعنی کمبود ظرفیت کارکنان، مشخص گردید. زمان، پول و کارکنان از بزرگ‌ترین چالش‌های ذکر شده توسط مقامات بودند. دسترسی به مردمی که معمولاً در جلسات سیاسی شرکت نمی‌کنند نیاز به منابع بیشتری دارد و مقامات نگران هستند که فقط افراد ثروتمند و افرادی که به‌خوبی توجیه شده باشند به این فرآیند بپیوندند. به‌طورکلی مقامات احساس می‌کنند که به‌منظور اجرای صحیح فرایند، به بودجه بیشتری نیاز دارند.

ناکامی‌های دیگر شامل دشواری در تفهیم فرایند به اعضای اصلی و حفظ علاقه‌مندی مشارکت‌کنندگان حتی در زمانی که ایده‌هایشان با شرایط تأمین مالی پروژه‌های بودجه‌بندی مشارکتی سازگار نیست، می‌باشد. حضور جوانان و استفاده از فناوری برای توسعه، هر دو، تأییدی بر دشواری و بحث‌برانگیز بودن فرایند بود.

بااین‌حال در گزارش آمده است که مقاماتی که درگیر بودجه‌بندی مشارکتی بودند، به این مشکلات به‌عنوان دلیلی برای دست کشیدن از تلاش نگاه نمی‌کردند. یکی از مقامات عنوان کرد: ” من مکرراً از سایر مقامات می‌شنوم که در این فرایند هر میزان از انرژی، پول و هر چیز دیگری که زمان کارکنان به آن اختصاص یابد، سه یا چهار برابر آن به ما بازمی‌گردد.”

بودجه بندی - مشارکتی - آینده شهر - بودجه بندی مشارکتی شیوه‌‌ی جدید مدیریت بودجه در آینده شهرها - سامانه - آِینده‌پژوهی - پویش محیطی - شهر تهران

نگرانی‌های مالی مهم‌ترین دغدغه مقاماتی است که با این طرح مخالفت داشتند و از طرفی معتقد بودند که به شیوه‌های شناخت نیازهای شهروندان بدون نیاز به مشارکت آنان در فرایند بودجه بندی وفق یافته‌اند. یکی از مقامات گفت: “من به نمایندگی از جامعه‌ام انتخاب شدم. من با رهبران اجتماعی و مهم‌ترین کارکنانم هر روزه از طریق توییتر، فیس‌بوک، جلسات حضوری، نامه‌نگاری و تماس تلفنی صحبت می‌کنم. من نبض منطقه‌ام را در دست دارم. من اینجا هستم برای جامعه‌ام، که از تجربیاتم، از اطلاعاتم درباره فرایندهای داخلی دولتی و قدرت تشخیصم استفاده کنم و تصمیماتی بگیرم که از نظر من بهترین اثر را بر پول مالیات‌دهندگان خواهند داشت. یکی دیگر از مقامات گفت: “من می‌خواهم کار درست انجام دهم نه کاری که محبوب همه است”.

نتایج گزارش با توصیه‌هایی برای کسانی که می‌خواهند بودجه‌بندی مشارکتی را امتحان کنند، همراه بود. برای مقامات و کارکنان شهری، سازمان دستور کار عمومی همکاری با سازمان‌های اجتماع-محور و مردم‌نهاد و رهبران اجتماعی را برای غلبه بر کمبود منابع شهری و کمک به گسترش این پیام برای افزایش تعاملات نیز پیشنهاد می‌کند. همچنین آن‌ها را ترغیب می‌کند تا برای بهترین و بدترین جوانب این امر آماده باشند  و هشدار می‌دهد که :”برای دموکراسی آشفته آماده باشید.”

منبع




پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *