full screen background image

راهکارهای جلوگیری از غافلگیری شهرداری تهران در برابر برف و یخ بندان

79 بار دیده شده

بارش برف در فصل زمستان و به دنبال آن برودت سرما، مشکلات فراوانی را برای مجموعه مدیریت شهری به وجود می‌آورد. طی هفته گذشته شاهد افت دمای هوا در شهر تهران و بارش برف نسبتا سنگین خصوصا در مناطق شمالی شهر بودیم. بارش برف و ورود توده‌ی هوای سرد به شهر موجب یخ بندان و برف‌گرفتگی در معابر گردید. ویدئوی زیر صحنه‌هایی از این مسئله در شهر تهران را نمایش می‌دهد.

در این میان غافلگیری مجموعه مدیریت شهری تهران در برابر بارش‌های زمستانی و عدم  در نظر گرفتن تمهیدات کافی برای مقابله با یخ بندان معابر شهر و بروز تصادفات بسیار در این مناطق نکته‌ای بود که مورد توجه بسیاری از رسانه‌های داخلی قرار گرفت.

در این یادداشت به دو راهکار از مجموعه راهکارهای موجود برای مقابله با یخ‌ بندان در معابر شهری خواهیم پرداخت:

  1. رویکرد سنتی یخ زدایی (De-icing)
  2. رویکرد پیشگیری از یخ زدگی (Anti-icing)

 

رویکرد سنتی یخ زدایی:

در این رویکرد مأمورین حفاظت زمستانی معابر پس از بارش برف و بعد از یخ زدگی معابر نسبت به بازگشایی معابر و زدودن برف با هدف تسریع در ذوب برف و امکان تردد مجدد در خیابان‌ها اقدام می‌کنند. این رویکرد سنتی که در بسیاری از شهرهای جهان از سال‌ها قبل جاي خود را به روش‌هاي نوين داده و آن را تا حدود ۸۰% جايگزين رويكرد سنتي نموده و فقط ۲۰% مواقع در حد سنتي باقي مانده‌اند. بااین‌حال در بسیاری از شهرها و جاده‌های برون‌شهری در کشور ایران هنوز از رویکرد سنتی استفاده می‌شود و مدیران شهری و استانی پس از بارش برف و بسته شدن معابر به فکر بازگشایی معابر می‌افتند.  در این رویکرد علاوه بر مسائل و مشکلاتی که برای شهروندان و امور روزمره آنان به وجود می‌آید مسائل و مشکلاتی چون مشکل‌ترین، پرهزینه‌ترین و كم راندمان ترين عملیات اجرایی و بيشترين آثار تخريبي روي معابر و محیط‌زیست را برای مدیریت شهری به همراه دارد . (برگرفته از کتاب ضرورت تغيير نگرش هاي مديريت شهري تالیف دکتر مهرداد تقی زاده)

در حال حاضر در شهر تهران از مواد جامد (کم راندمان‌ترین گزینه) برای یخ زدایی از معابر استفاده می‌شود. استفاده از ترکیب جامد (شن و نمک) برای یخ زدایی از معابر پس از بارش برف میزان استفاده از این مواد را تا چندین برابر افزایش داده و بیشترین تأثیرات مخرب برای محیط‌زیست و کف‌سازی معابر را به همراه دارد. این مواد درصورت استفاده باید قبل از بارش برف و به‌منظور جلوگیری از یخ‌زدگی مورداستفاده قرار گیرند که البته در این روش هم پایین‌ترین راندمان را به همراه دارند. به گفته محمد حسین بازگیر ریاست محترم محیط زیست تهران استفاده از نمک پاشی برای جلوگیری از یخ بندان در شهر تهران ممنوع اعلام شده است. وی با تاکید بر آثار مخرب نمک پاشی بر محیط زیست و سلامت شهروندان و پوشش آسفالت سطح معابر با اشاره به تجربیات شهرهای جهان و استفاده از محلول‌های یخ زدا عنوان داشت که در حال حاضر در داخل کشور محلول یخ زدا به میزان مورد نیاز تولید می‌شود و شهرداری تهران طی مصوبه سال گذشته شورای شهر هزینه جایگزینی شیوه‌های کاربردی محلول یخ زدا به جای نمک پاشی را متقبل شده است.

برف- یخ بندان - تهران - شهرداری

 

رویکرد پیشگیری از یخ‌زدگی:

این روش رویکرد نوین شهرها است که مجموعه عملیات نگهداری از معابر پیش از یخ زدگی معابر و تجمع برف صورت می‌گیرد. در این روش خودروهای مخصوص عملیات نگهداری زمستانی معابر و مجهز به تیغه‌ی برف‌روبی و مخزن و پمپ پاشش مواد ضد یخ، سطح معابر را از این مواد پوشش می‌دهند.  برای انجام عملیات پیش‌گیری از یخ زدگی فعالیت‌های بسیاری در شهرهای جهان انجام می‌شود. در ادامه به بررسی برخی از این فعالیت‌ها به‌صورت کلی می‌پردازیم.

  1. تهیه برنامه جامع پیشگیری از یخ بندان :

    بسیاری از شهرهای جهان، طرح جامع پیشگری از برف‌گرفتگی و یخ‌زدگی محدوده خود را تهیه کرده‌اند. این برنامه ها فرایند نگهداری از معابر شهری در فصل یخ بندان را به فرایندی برنامه ریزی شده و قابل نظارت تبدیل می کند. در این برنامه افراد مسئول به همراه حیطه مسئولیت‌ها و وظایف، فعالیت‌های مورد نیاز در زمان یخ‌بندان، زمان بندی انجام فعالیت ها توسط افراد و چگونگی انجام عملیات نگهداری مشخص‌گردیده است. این طرح‌ها همچنین با تهیه‌ی نقشه‌هایی از پهنه‌های مختلف شهر با توجه به ویژگی‌های شکل و فرم شهری و شرایط جوی مناطق مختلف و امکان یخ‌بندان در هر منطقه اولویت هخای عملیاتی در شهر را مشخص می سازد. علاوه بر این، طرح های جامع پیشگیری از یخ‌بندان اطلاعاتی از قبیل تعداد کارکنان و توان فنی مجموعه مدیریت شهری، بسترهای قانونی، محدودیت‌های تخصیص بودجه، و مسائل زیست‌محیطی و ترافیکی را مدنظر قرار می‌دهد و از داده‌های سیستم‌های پیشرفته چون سامانه اطلاعاتی آب و هوای جاده‌ای (RWIS) و فنّاوری‌های تهیه نقشه‌های دمایی و حرارتی را مورداستفاده قرار می‌دهد. این فنّاوری‌ها برای بهبود استراتژی‌های مدیریت حفاظت زمستانی شهرها مورد استفاده قرارمی‌گیرند اما خود نمی‌توانند به تنهایی جایگزینی برای این استراتژی‌ها باشند

برف- یخ بندان - تهران - شهرداری  برف- یخ بندان - تهران - شهرداری  برف- یخ بندان - تهران - شهرداری

  1. زمان‌بندی عملیات پیشگیری از یخ ‌بندان با استفاده از سیستم اطلاعات آب‌وهوای جاده‌ای (RWIS):

به دلیل اینکه فرایند پیش‌گیری از یخ‌زدگی یک استراتژی کنش‌گرایانه است، برنامه زمان‌بندی استفاده از مواد شیمیایی در سطح معابر از نظر زمان‌بندی برای افزایش اثر بخشی و بهره‌وری اقتصادی عملیات نگهداری حائز اهمیت است. برای تحقق این امر یک سیستم اطلاعاتی آب‌ و هوای جاده‌ای (RWIS) در نقاط استراتژیک شهر نصب می‌شود که داده‌های حیاتی از وضعیت آب و هوایی شهر را برای اپراتورها ارسال می‌کند. برای انجام عملیات آنتی آیسینگ دمای سطح آسفالت و میزان رطوبت موجود در سطح جاده بسیار حائز اهمیت است که این سیستم علاوه بر این دو آیتم برخی آیتم‌های اطلاعاتی دیگر از قبیل دمای محیط (هوا)، رطوبت نسبی، سرعت باد و جهت آن، میزان تابش خورشید، شدت بارش و … را در اختیار می‌گذارد. همچنین نرم‌افزارهای پیشرفته و توسعه یافته‌ای از این اطلاعات و داده‌ها استفاده خواهند کرد تا زمان مناسب برای انجام عملیات پاشش مواد شیمیایی ضد یخ در سطح معابر شهری را هشدار دهند. در حال حااضر شرکت‌های بسیاری خدمات مربوط به این سیستم‎های هوشمند را در سراسر جهان ارائه می‎دهند. برای نمونه میتوانید از سایت شرکت Vaisala بازدید کنید.

برف- یخ بندان - تهران - شهرداری

  1. استفاده از محلول‌های شیمیایی یخ زدای مورد استفاده :

    ترکیب‌های شیمیایی کاهش دهنده دمای یخ‌زدگی بسیاری وجود دارد که می‌تواند به فرایند پیشگیری از یخ‌زدگی کمک کند. اما در تجربه شهرهای کانادایی بیشترین موارد استفاده شده ترکیبات مختلفی از جمله کلرید سدیم (NaCl)، کلرید منیزیم (MgCl2)، کلرید کلسیم (CaCl2)، استات منیزیم کلسیم (CMA) و استات پتاسیم (KA) می‌باشد. طبق گفته ریاست سازمان محیط زیست تهران در حال حاظر توان فنی تولید مقرون به صرفه ترکیبات منیزیم، کلسم و استات در کشور وجود دارد و امکان استفاده از این ترکیبات در شهر تهران موجود است. برخی از محصولات مناسب دیگر مانند ICEBEAN که مشتق شده از محصولات صنایع کشاورزی است نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. در انتخاب ترکیبات مواد شیمیایی مواردی چون چگالی نسبی، میزان کاهش دمای یخ زدگی، میزان تاثیرات زیست محیطی و … حائز اهمیت است.

برف- یخ بندان - تهران - شهرداری - ترافیک- خیابان

جدول قیمت تمام شده انواع محلول های شیمیایی به ازای هر متر مربع

برف- یخ بندان - تهران - شهرداری

نمودار کاهش دمای یخ بندان توسط محلول های شیمیایی متفاوت

 

۴٫ به کارگیری فنّاوری‌های تهیه نقشه دمایی:
این فنّاوری برای شناسایی ویژگی‌های دمایی سطح جاده از حس‌گرهای مادون قرمز گوشی‌های موبایل استفاده می‌کند. فرایند تکمیل پروفایل جاده‌ای شهر زمان‌بر بوده و در شرایط مختلف آب و هوایی انجام می‌شود. این فنّاوری می‌تواند داده‌هایی را برای سیستم اطلاعات آب و هوایی جاده‌ای (RWIS) تهیه کند و یا خود به‌تنهایی به‌عنوان ابزاری برای بهبود استراتژی‌های مراقبت زمستانی مورداستفاده قرار گیرند.

 

  1. استفاده از فنّاوری‌های گرمایشی در زمان یخ‌ بندان:

    در برخی از شهرهای جهان برای جلوگیری از یخ زدگی معابر و فضاهای شهری از تکنولوژی‌های گرمایشی استفاده می‌کنند. از جمله این تکنولوژی‌ها می‌توان به گرمایش از طریق بتن رسانا، پمپ‌های حرارتی زمین‌گرمایی، حرارت با استفاده از مادون قرمز، حرارت با تکنولوژی مایکروویو و فرکانس رادیویی پرقدرت، حرارت دادن مقاومتی الکتریکی، استفاده از انرژی خورشیدی و بادی در ایجاد گرمایش اشاره کرد. این فناوری‌ها به صورت محدود و در مکان‌های خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد که در مقیاس‌های بزرگ توجیه اقتصادی ندارند.

 برف - یخ بندان - تهران - شهرداری  

مروری بر تجربیات شهرهای جهان نشان می‌دهد شهرها در کشورهایی که فصول یخ‌بندان طولانی‌تری دارند و میزان بارش برف و امکان یخ‌بندان معابر در این شهرها به نسبت شهر تهران بسیار بالاتر است با استفاد ه از شیوه‌های نوین توانسته‌اند بر این مشکل خود غلبه کنند. ( در این لینک نیز می‌توانید شیوه‌های معرفی شده در مجله شهر و ایالت آمریکا را مطالعه کنید)

از نظر شما نخبگان محترم، شهر تهران چه تدابیر دیگری را می‌تواند در زمینه جلوگیری از یخ‌بندان معابر در فصل زمستان بیاندیشد؟
نظرات خود را از طریق سایت سامانه پویش محیطی شهر تهران به دست مدیران شهری برسانید.

 




پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *